INTRODUCTION:
तोंडात येणारे छाले ही एक सामान्य पण त्रासदायक समस्या आहे. काही छाले काही दिवसांत बरे होतात, तर काही वारंवार येत राहून मोठा त्रास देतात. कधी कधी हे छाले गंभीर आजाराचे संकेतही असू शकतात. त्यामुळे ही समस्या समजून घेणे खूप महत्त्वाचे आहे.
Mouth ulcers म्हणजे काय?
तोंडाच्या आतली नाजूक म्यूकस मेम्ब्रेन जखमी झाली किंवा घासली गेली की तेथे छोटा वेदनादायक घाव तयार होतो, ज्याला माउथ अल्सर किंवा छाला म्हटले जाते.
सर्वसाधारणपणे हे छाले निरुपद्रवी असतात आणि साधारण १०–१४ दिवसांत स्वतःहून बरे होतात.
Mouth ulcers ची मुख्य कारणे:
छाले अनेक कारणांमुळे तयार होऊ शकतात, त्यापैकी प्रमुख कारणे:
- चुकून गाल चावणे
- जोराने ब्रश केल्याने इजा
- चुकीच्या आकाराचे दात, ब्रेसेस किंवा डेंचरचा घर्षण
- अतिगर्म अन्न खाल्ल्याने जळणे
- स्ट्रॉंग केमिकल असलेला माउथवॉश
- व्हायरल, बॅक्टेरियल किंवा फंगल इन्फेक्शन
- काही औषधांचे दुष्परिणाम
- पोषणातील कमतरता (B व्हिटामिन, फोलेट, आयर्न)
काही प्रसंगी न भरत असलेले छाले ओरल कॅन्सरचे संकेतही असू शकतात. त्यामुळे दीर्घकाळ टिकणाऱ्या छाल्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
वारंवार होणारे छाले (Aphthous Ulcers):
काही लोकांना वारंवार छाले होतात, ज्यांना एप्थस अल्सर म्हटले जाते.
BetterHealth च्या माहितीनुसार हे सुमारे 20% लोकांमध्ये दिसतात.
कारणे:
- व्हिटामिन B, आयर्न किंवा फोलेटची कमी
- शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्ती कमजोर असणे
- मानसिक ताण
- आनुवंशिक कारणे
हे छाले साधारण:
- गालाच्या आत
- ओठांच्या आतील त्वचेवर
- जिभेच्या कडेने
- टॉन्सिलजवळ
या भागांत दिसतात आणि एकेक किंवा समूहातही तयार होऊ शकतात.
छाले बरे न झाल्यास धोका:
जर एखादा छाला दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ बरा होत नसेल, तर डॉक्टरांना दाखवणे महत्त्वाचे आहे.
विशेषतः तंबाखू किंवा मद्यपान करणाऱ्या व्यक्तींनी याबाबत अधिक सावध राहावे, कारण या गोष्टी ओरल कॅन्सरचा धोका वाढवतात.
Mouth ulcers ची सामान्य लक्षणे:
तोंडातील छाल्यांमुळे खालील लक्षणे दिसू शकतात—
- वेदनादायक घाव
- घावाभोवती लालसरपणा आणि सूज
- खाण्यात, बोलण्यात किंवा ब्रश करताना त्रास
- तिखट, खारट किंवा आंबट पदार्थ खाताना जलन
- दात किंवा ब्रेसेसमुळे छाला वाढणे
- काही गंभीर प्रकरणांत छाला अजिबात न दुखणे (कॅन्सरचा धोका)
माउथ अल्सर टाळण्याचे उपाय:
- खूप कठीण किंवा तिखट पदार्थ कमी खा
- नियमित पण सौम्य ब्रशिंग करा
- स्ट्रॉंग माउथवॉश टाळा
- व्हिटामिन B, फोलेट आणि आयर्नयुक्त आहार घ्या
- ताण कमी करा
- तंबाखू आणि दारू टाळा
कधी डॉक्टरांकडे जावे?
- छाला 14 दिवसांपेक्षा जास्त टिकला तर
- वारंवार होत असेल तर
- छाला फार मोठा किंवा खूप वेदनादायक असेल तर
- वजन कमी होणे, तोंडात गाठ जाणवणे किंवा रक्तस्त्राव असे लक्षणे दिसल्यास
https://www.who.int/health-topics/oral-health#tab=tab_1
Side effects of drinking tea : चहा हृदयाच्या ठोक्यांना करू शकतो कमी.